34. Hete thee als doorbraak voor verandering

Veranderaars herkennen de paradox dat een te sterke oplossingsgerichtheid, vooral als het om mensen gaat, meestal niet leidt tot verandering, maar juist tot stagnatie en weerstand. Of het nu gaat om een ontwikkeltraject of verandertraject, een te sterke focus op de verandering zelf roept vaak het averechtse effect op: minder beweging. Er zijn twee belangrijke redenen voor dit effect aan te wijzen: ten eerste kan de urgentie voor verandering opgelegd worden, maar dient door de betrokkenen zelf ervaren te worden. Hoe faciliteer je dat? Ten tweede komt iemand pas in beweging wanneer die zelf helemaal eigenaar is van die verandering, en niet iemand of iets van buiten. Maar hoe vaak neemt bij een gewenste verandering de leidinggevende, de veranderaar, de consultant, de trainer of de coach niet het eigenaarschap over van degenen die het betreft? Het advies is dan ook: fix nix, zeker als het om mensen gaat.

Resultaat- en doelgericht fixen werkt vooral goed bij niet-levende dingen als processen, materie en programma’s. Maar als het over mensen, leiderschap en cultuur gaat, gelden er hele andere wetten. Welke andere manier van oplossen helpt dan wel? Als het gaat over gedrag en effect weten we dat mensen onder druk vooral terugvallen op hun oude patronen. Deze ingesleten gewoonten en automatismen bieden aan de ene kant een sterk houvast die in ieder geval een gevoel van (schijn-)veiligheid geeft. Aan de andere kant verworden ze vaak tot stugge afweerpatronen, herhalende ineffectieve reacties en weerstand tegen het nieuwe. Dan is het goed om te beseffen dat er nog een andere manier van oplossen bestaat dan resultaatgericht fixen: oplossen zoals suiker in de thee oplost. In deze metafoor staat het suikerklontje voor het oude patroon en de (hitte van de) thee voor het bewustzijn: hoe heter de thee hoe sneller het suikerklontje oplost.

Welk bewustzijn zorgt er dan voor dat een oud patroon ook oplost? En hoe begeleid je dat als veranderaar? Wat er écht nodig is, blijkt meestal net iets anders te zijn dan wat we zelf denken dat er nodig is. Mensen hebben immers vaak onvoldoende zicht op hun onbewuste gedrag en het effect daarvan. Het helpt als zij zich daarin durven te laten voeden door hun omgeving. Door de collectieve wijsheid en inzichten actief op te halen krijgen ze nieuwe perspectieven. Die verrijking, veelal kennis uit de onderstroom, geeft zicht op wat ze daadwerkelijk te doen hebben. Door het eigen gedrag en neigingen zo gespiegeld te krijgen ontstaat er vaak pas echt veranderspanning tussen de gewenste realiteit en huidige realiteit. Daarbij vergt het veel moed en vertrouwen om een nieuwe realiteit toe te laten die anderen wel zien maar zijzelf nog niet.

Een werkvorm die dit proces adequaat faciliteert is een Intention Circle. Die focust niet op veranderen, maar gaat juist uit van versterken: van het bewustzijn, van de collectieve spiegel en van de urgentie en het eigenaarschap. Het zorgt niet alleen voor hete thee, maar door de poort van niet-weten heen helpt je mensen zelf te ontdekken wat echt helpt en wat echt werkt. Op basis daarvan kan een waarachtige intentie geformuleerd worden die leidt tot beweging van binnenuit. Deze vervolgens weer terugbrengen naar kleine nieuwe gewoonten zorgt pas echt voor een duurzaam resultaat, zie ook: https://hoedanwel.nl/2020/10/08/33-waarom-de-stille-transformatie-die-nu-plaatsvindt-stokt/.

Voor begeleiders, trainers, facilitators en teamcoaches die Intention Circles willen leren begeleiden (ook in teams en organisaties): op 14 en 15 december 2020 start er weer een nieuwe opleidingsgroep voor facilitators:

https://www.intentionacademy.org/?course=opleiding-facilitator-ntention-circles